Wat is een Japanse hak?
In Japan is dit type hak al lang gangbaar in kleine groentetuinen en rijstvelden. Je kent hem misschien als sikkelhak, wiedhak of onder de Japanse naam nejiri gama. Het blad is smal en lang en staat onder een hoek op de steel, een beetje als een sikkel die je naar je toe trekt.
Daardoor zit hij tussen een schoffel en een hak in. Met de lange snede trek je onkruid net onder het oppervlak af, zoals met een trekschoffel. Met de punt hak je in vaste grond, trek je een zaaivoor of wip je een wortel los.
Krumpholz smeedt twee varianten. De Japanse sikkelhak heeft een lang, sikkelvormig blad en is er voor rechts- en voor linkshandigen. De Japanse wiedhak is korter en compacter, bedoeld om onkruid kort en gericht weg te hakken.
Waarvoor gebruik je een Japanse hak?
De hak is op zijn best waar planten dicht op elkaar staan en een gewone schoffel te breed is.
- Onkruid wieden tussen vaste planten, in de border en tussen rijen groente.
- Langs de rand van een pad, tegen de opsluitband en in de hoeken van verhoogde bakken.
- Een korst openbreken na een regenbui.
- Een smalle zaaivoor trekken met de punt.
- Onkruid tussen tegels of klinkers wegsnijden, als de voegen niet al te smal zijn.
Voor grote open stukken is hij minder geschikt. Daar ben je met een duwschoffel of beugelschoffel sneller klaar. En diep wortelend onkruid, zoals paardenbloem of ridderzuring, haal je beter met een onkruidsteker met wortel en al uit de grond. De Japanse hak snijdt de plant af, de wortel blijft zitten.
Rechtshandig of linkshandig: wat is het verschil?
Bij een gewone schoffel maakt het niet uit met welke hand je werkt. Bij een Japanse sikkelhak wel. Het blad staat schuin en de snede is gemaakt om in één richting langs je lichaam naar je toe te trekken.
Een rechtshandige werkt met de hak aan zijn rechterkant en trekt van rechtsvoor naar zich toe. Een linkshandige doet dat in spiegelbeeld. Met de verkeerde versie moet je je pols in een onnatuurlijke hoek draaien, en dan gaat het blad niet vlak door de grond.
Twijfel je, kijk dan met welke hand je een bezem of schep onderaan vasthoudt. Dat is meestal je sturende hand. Wie met beide handen even makkelijk werkt, kiest de versie voor de hand waarmee hij schrijft.
Er zijn meer wieders met een richting. De Cape-Cod-Weeder, een wieder met haaks mes die je door de bovenlaag trekt, is er ook in een rechts- en een linkshandige uitvoering.
Welke steellengte kies je?
De Japanse sikkelhak is er in drie lengtes:
- Handgreep van 14 cm, ongeveer 300 gram. Voor werk op de knieën, in bakken en tussen dichte beplanting.
- Knopsteel van 48 cm, ongeveer 400 gram. Voor wie zit op een krukje of aan de rand van een verhoogd bed staat.
- Steel van 140 cm, ongeveer 500 gram. Voor staand werk in moestuin en border.
Twijfel je, begin dan met de knopsteel. Die is het meest veelzijdig. Wie veel staand werkt en een gevoelige rug heeft, kiest de lange steel. De korte handgreep is vooral fijn als je al veel op je knieën in de border zit.
Hoe gebruik je een Japanse hak? De techniek
De beweging is anders dan bij een hak die je in de grond slaat. Je trekt, je hakt niet.
- Zet de hak met de snede plat op de grond, een stukje voor je uit.
- Laat het blad een tot twee centimeter in de grond zakken.
- Trek het blad rustig naar je toe, vlak onder het oppervlak. Het onkruid wordt van de wortel gesneden.
- Gebruik de punt om tussen planten te komen en om plukjes onkruid los te wippen.
Druk niet te hard. Een scherpe hak doet het werk met zijn eigen gewicht. Gaat het zwaar, dan is het blad bot of de grond te droog en te hard.
Werk op een droge dag als het kan. Het afgesneden onkruid verdroogt dan op het bed en je kunt het laten liggen. Na regen slaat het juist weer aan.
Welke fouten maak je makkelijk met een Japanse hak?
De meeste mensen die een Japanse hak tegenvalt, gebruiken hem als een gewone hak. Een paar dingen om op te letten:
- Te diep werken. Ga je vijf centimeter de grond in, dan trek je een kluit los en wordt het zwaar werk. Een tot twee centimeter is genoeg om onkruid af te snijden.
- Hakken in plaats van trekken. De hak is licht en het blad is smal. Sla je hem hard in stenige grond, dan bot je de snede in een paar minuten.
- Te laat beginnen. Onkruid van een paar centimeter hoog trek je in één haal weg. Planten van dertig centimeter met een stevige wortel kosten veel meer moeite, ook met een scherp blad.
- Werken in natte klei. De grond plakt aan het blad en het onkruid slaat na een dag weer aan. Wacht tot de bovenlaag is opgedroogd.
Let ook op je eigen planten. De snede is scherp en een stengel ben je zo kwijt. Werk de eerste keren rustig, tot je gevoel hebt voor waar de punt precies zit.
Onderhoud: slijpen en schoonhouden
Een Japanse hak werkt alleen goed als hij scherp is. Het onderhoud is gelukkig eenvoudig.
- Veeg na gebruik de grond eraf met een borstel of een prop gras. Droog het blad af als het nat is.
- Slijp de snede een paar keer per seizoen met een vijl of een slijpsteen. Volg de bestaande hoek van de snede en slijp in de richting van de snede, niet ertegenin.
- Verwijder het braam aan de andere kant met een paar lichte halen.
- Wrijf het blad in met een paar druppels olie als je hem langer opbergt.
- Behandel de essen steel af en toe met lijnolie, dan droogt het hout niet uit.
Berg de hak hangend op, met de snede weg van je hand. Hij is scherp genoeg om je te snijden.
