Wat is het verschil tussen beluchten en verticuteren?
Ze worden vaak door elkaar gehaald, maar ze lossen een ander probleem op.
Verticuteren werkt aan de bovenkant. Tussen de grassprieten hoopt zich in de loop van de jaren een laag op van dood gras, maaisel, wortelresten en mos. Dat heet vilt. Een dun laagje is normaal, maar een dikke viltlaag houdt water en meststoffen tegen en is een goede bodem voor mos. Bij verticuteren trek je tanden of mesjes verticaal door die laag en haal je het vilt eruit.
Beluchten werkt dieper. Op een gazon dat veel belopen wordt, zeker op klei, raakt de grond dichtgedrukt. Wortels krijgen dan te weinig lucht, water blijft na een bui op het gras staan en het gras wordt dun. Bij beluchten prik je gaatjes in de grond, een paar centimeter diep, zodat die weer kan ademen.
- Veel mos en een sponzig gazon: verticuteren.
- Harde grond, plassen na regen, kale looppaden: beluchten.
Soms heeft een gazon allebei nodig. Verticuteer dan eerst en belucht daarna.
Moet je je gazon elk jaar verticuteren?
Nee. Veel mensen doen het elk voorjaar uit gewoonte, terwijl het gazon er niet altijd om vraagt. Verticuteren is voor het gras een behoorlijke ingreep: je trekt er ook gezonde sprieten en uitlopers mee los, en het gazon ziet er een paar weken kaal uit.
Een eenvoudige check: steek met een mes een klein blokje zode uit en kijk naar de bruine laag tussen het groen en de grond. Is die dunner dan ongeveer een centimeter en zie je weinig mos, dan kun je het een jaar overslaan. Is de laag dikker, of veert het gazon als een matras als je eroverheen loopt, dan is het tijd.
Mos komt bovendien terug als de oorzaak blijft. Veel schaduw, natte grond, zure grond of te kort maaien geven mos een voorsprong. Verticuteren haalt het weg, maar alleen een betere groeiplek houdt het weg.
Wanneer kun je het gazon het best verticuteren en beluchten?
Doe het als het gras goed groeit, zodat het de schade snel herstelt.
- Voorjaar: half april tot eind mei. De grond is opgewarmd en het gras komt op gang. Wacht tot je al een paar keer hebt gemaaid.
- Najaar: eind augustus tot eind september. De grond is nog warm en er valt meestal genoeg regen om nieuw zaad te laten kiemen.
Niet doen bij vorst, bij droogte of tijdens een hittegolf. Een gazon dat al onder stress staat, kan een verticuteerbeurt dan slecht hebben. Beluchten gaat het makkelijkst als de grond vochtig is, bijvoorbeeld een dag na een flinke bui. In kurkdroge klei krijg je de pennen nauwelijks naar binnen.
Hoe verticuteer je met de hand?
Een machine is handig voor grote oppervlakken. Voor een gewoon gazon in een tuin kom je met een hark ver, en je hebt meer controle over hoe hard je de zode aanpakt.
- Maai het gazon kort, op zo'n 3 tot 4 centimeter.
- Trek de Verticuteerhark met korte, krachtige halen door het gras. De tanden gaan door het vilt en trekken mos en dood gras naar boven.
- Werk eerst in één richting en daarna haaks daarop.
- Hark het losgekomen materiaal bij elkaar en voer het af. Dat kan op de composthoop, al is het mos daar traag in.
De Wied- en verticuteerhark doet hetzelfde in het gazon en kun je daarnaast in de border gebruiken om onkruid los te trekken. Handig als je met minder gereedschap in de schuur wilt werken.
Voor het bijeenharken van het losgetrokken mos werkt een brede hark het snelst, zoals de Gazonhark 20 tanden.
Hoe belucht je het gazon met de hand?
Met een handbeluchter loop je het gazon stap voor stap af. De Gazonbeluchter van Krumpholz heeft een T-greep en pennen die je in de zode drukt.
- Zet de beluchter neer, druk hem de grond in en trek hem er recht weer uit.
- Zet hem een stukje verder en herhaal. Houd ongeveer 10 tot 15 centimeter tussen de rijen gaatjes.
- Besteed de meeste tijd aan de plekken waar veel gelopen wordt: het pad naar de schuur, de plek onder de schommel, de hoek waar de hond rent.
Voor een heel gazon is het werk, dat moet je eerlijk weten. Op een paar honderd vierkante meter ben je een middag bezig. Het hoeft ook niet overal: vaak zit de verdichting vooral op de looproutes, en daar maakt het het meeste verschil.
Werk je op zware klei, strooi dan na het beluchten wat scherp zand over het gras en veeg het in de gaatjes. Dan blijven ze langer open en loopt het water beter weg.
Wat doe je na het verticuteren?
Een vers geverticuteerd gazon ziet er vaak slechter uit dan ervoor. Dat is normaal. Met de juiste nazorg is het binnen een paar weken weer dicht.
- Zaai kale plekken bij met graszaad dat past bij je gazon. Hark het zaad licht in.
- Geef een gazonmest, zodat het gras snel nieuwe sprieten maakt.
- Houd de grond vochtig zolang het zaad kiemt. Bij droog weer betekent dat elke dag een beetje water.
- Loop er de eerste weken zo min mogelijk over.
- Maai pas weer als het nieuwe gras een centimeter of acht hoog is, en dan niet te kort.
Zit er veel mos in een gazon op zandgrond, laat dan eens de zuurgraad meten. Op zure grond helpt kalk om het gras weer de overhand te geven.
Paardenbloemen en onkruid in het gazon
Na het verticuteren zie je ineens goed waar paardenbloemen, weegbree en ander onkruid staan. Dat is een goed moment om ze uit te steken, voordat het nieuwe gras de plek dichtgroeit.
Paardenbloemen hebben een lange penwortel. Breek je die af, dan groeit de plant gewoon terug. Met een Paardenbloemsteker steek je naast de plant de grond in, wrik je de wortel los en trek je hem er in zijn geheel uit. Vul het gat daarna met wat aarde en een snufje graszaad. Meer daarover staat in het artikel over onkruid met wortel en al verwijderen.
